طراحی سیستم ارزیابی پایان نامه

theses

کارفرما : پژوهشگاه اسناد و مدارک علمی ایران

مقدمه

به واسطه‌ی تغییرات زیادی که در طول سال‌های گذشته در نظام آموزش عالی ایجاد شده است، نگرانی‌ها در زمینه‌ی «کیفیت آموزش»، «کیفیت یادگیری» و «قوانین ارزیابی» در مؤسسات آموزش عالی افزایش یافته است. این نگرانی در سطح جهانی نیز وجود دارد. این نگرانی در مورد ارزیابی تولیدات پژوهشی بیشتر مشهود است. وجه دیگر این نگرانی در آموزش عالی، توجه به ارزیابی رساله‌ها به خاطر افزایش سریع تعداد دانشجویان آموزش عالی است. این افزایش، زمانی مسئله‌سازتر به نظر می­رسد که به بررسی نسبت دانشجویان به اساتیدی که مسئولیت داوری و ارزیابی رساله‌ها را می‌پذیرند، پرداخته شود. در برخی نوشتارها، تأکید بر احتیاج به اساتیدی است که تضمین کننده­ی اعتبار نمره‌های خود باشد. این اساتید باید معیارهای یک ارزیاب مناسب را تا حد امکان ارضا کنند. در واقع در این نوشتارها تأکید بر استاندارد بودن ارزیاب‌ها دارند تا نمره‌ای که از جانب آنها به پایان‌نامه تخصیص داده می‌شود، بازخور مناسبی از کار دانشجویان و کیفیت سند حاصله به آنها ارائه کند

از جمله مهم‌ترین خروجی‌هایی که متخصصان حوزه‌ی آموزش برای نظام آموزش عالی متصورند دانش و دانش‌آموخته است که دانش، خروجی کارکرد پژوهش و دانش‌آموخته، خروجی کارکرد آموزشِ این نظام می‌باشد. مدارک مکتوب در قالب کتاب، مقاله، فصلی از کتاب و پایان‌نامه ارائه می‌شود. باید دقت کرد که پایان‌نامه به عنوان یک مدرک، دارای تفاوت‌هایی با سایر قالب‌های مکتوب می‌باشد. این تفاوت‌ها ناشی از هدف نگارش پایان‌نامه است که علاوه بر تولید یک مدرک علمی، فرآیند پژوهش نیز باید به دانشجویان آموخته شود. این تفاوت سبب می‌شود که پایان‌نامه از دو جهت مورد ارزیابی قرار گیرد؛ ارزیابی دانشجو و ارزیابی مدرکدر ارزیابی یک پایان‌نامه، یا وجه «دانشجو» مدنظر است یا وجه «سند پایان‌نامه»؛ یا در بستر «زمان» انجام می‌گیرد و یا در بستری «مستقل از زمان»؛ یا با هدف «نمره‌دهی» است و یا با هدف «تعیین کیفیت سند ثبت شده».

روش‌شناسی انجام پروژه

این پژوهش در ۴ مرحله‌ی کاری انجام شده است. در مرحله‌ی اول به مطالعه‌ی اصول، قواعد، معیارها و استانداردهای موجود در ارزیابی رساله‌ها پرداخته شده است. این مطالعه در دو بُعد انجام گرفته است؛ بُعد اول، مطالعات نوشتارهای موجود بوده که جهت بررسی فرآیند ارزیابی رساله‌ها در دانشگاه‌های سایر کشورها و بُعد دوم، مطالعه‌ی وضع موجود در ارزیابی رساله‌ها در دانشگاه‌های ایران جهت تشخیص نقاط قوت و همچنین کاستی‌های آن انجام شده است.

در مرحله‌ی دوم، یک سری کارگروه ترتیب داده شده که این کارگروه، تعدادی از روش‌های ارزیابی فعلی را مورد بحث قرار داده و نهایتاً یک رویه‌ی ثابت برای انجام فرآیند ارزیابی رساله‌ها در دانشگاه‌ها ارائه می‌کند. در این مرحله با دانشجویان و اساتید مجرب مصاحبه‌هایی انجام شده و در ارائه‌ی فرآیند اصلاح شده مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

در مرحله‌ی سوم، راهنمایی‌های مفید و الگوهای کلی معیارها برای ارزیابی رساله‌ها منتشر شده که اصول و قوانین مناسب را برای دانشگاه ارائه می‌کنند. و نهایتاً در مرحله‌ی آخر یافته‌های پروژه در اختیار جامعه‌ی آموزشی و پژوهشی قرار می‌گیرد.

هدف

هدف از انجام پروژه، ارزیابی پایان‌نامه به عنوان یک سند، برای سنجش کیفیت اسناد تولیدی در مراکز پژوهشی و دانشگاه‌هاست. بر اساس مطالب ذکر شده، اولاً یک سند را می‌توان در دو بعد مورد ارزیابی قرار داد؛ در بستر زمان و مستقل از زمان؛ و ثانیاً اگر مکانیزم دقیقی برای نمره‌دهی به پایان‌نامه‌ها طراحی شود، می‌توان از این نمره به عنوان نمایه‌ای از معیارهای مستقل از زمان استفاده کرد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *